พัดยศสมณศักดิ์

พัดยศเปรียญและอื่น ๆู
		พัดยศเปรียญที่เป็นราชวงศ์ เป็นพัดหน้านางพื้นตาด เหมือนเปรียญ ๙ ประโยค บางรูปได้รับพระราชทานพัดโหมด บางรูปได้รับพระราชทาน พัดโหมดพิเศษ ปัจจุบันไม่มีผู้ได้รับพระราชทานแล้ว

พัดเปรียญรามัญ พัดรัตนาภรณ์ ร.๙ พัดนักธรรม

พัดเปรียญรามัญ เท่าที่พบมี ประโยค ๒ ไม่มีระดับอื่น น่าจะไม่เหมือนของไทย ซึ่งมีตั้งแต่ประโยค ๓ ขึ้นไป พัดรัตนาภรณ์ ร.9 เป็นพัดรัตนาภรณ์ที่สร้างขึ้นประจำรัชกาล เพื่อพระราชทานพระสงฆ์ที่สมควร ตามพระราชอัธยาศัย ใช้ได้เฉพาะตัวผู้ได้รับพระราชทาน และนำไปใช้งานชาวบ้านไม่ได้ แม้งานพระราชพิธีก็มีใช้เฉพาะเวลาถวายอนุโมทนา ในงานพระราชพิธีฉัตรมงคลงานเดียว พัดนักธรรม สร้างขึ้นไปรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้า ฯ นอกเหนือไปจากพัดเปรียญ เป็นพัดหน้านาง พื้นต่วนสีเหลือง พิมพ์เส้นสีดำเป็นรูปธรรมจักร ตรงกลางเป็นเกาะขัดสมาธิ ซึ่งเป็นยันต์ชนิดหนึ่ง ถัดออกมาเป็นรูปธรรมจักร ขอบลายกนก แบ่งออกเป็น ๓ ชั้น ดังนี้ นักธรรมเอก ปักไหมต่างสีทับบนลายพิมพ์ ติดนมทองเหลืองดุน นักธรรมโท ติดนมทองเหลืองดุน เป็นตัวอักษร น.ธ.โท นักธรรมตรี พิมพ์นมหน้าราหู

พัดพระพิธีธรรม

แต่เดิมพระสงฆ์ที่สวดภาณวาร หรือสวดอาฏานาในพิธีตรุษ เรียกว่า พระพิธีธรรม ซึ่งชื่อนี้เกิดขึ้น ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้า ฯ ต่อมาเมื่อเลิกพิธีตรุษแล้ว พระพิธีธรรม คงมีหน้าที่ สวดพระศพอย่างเดียว เป็นพัดหน้านาง พื้นแพร ปักไหมทอง ลักษณะเหมือนพัดเปรียญรัชกาลที่ ๕ มีสีต่าง ๆ กัน คือ เหลือง แดง น้ำเงิน ขาว รวม ๔ เล่ม เป็นหนึ่งสำรับ ปัจจุบันมี ๑๐ สำรับ คือ วัดพระเชตุพน ฯ, วัดมหาธาตุ ฯ, วัดบวรนิเวศ ฯ, วัดสระเกศ ฯ, วัดสุทัศน์ ฯ, วัดประยูร ฯ, วัดอนง ฯ, วัดราชสิทธาราม ฯ และวัดระฆัง ฯ